Allergie

Wat is allergie en hoe ontstaat het?

Een allergie is een overreactie van het immuunsysteem op normaal onschadelijke stoffen, ook wel allergenen genoemd. Bij contact met een allergeen produceert het lichaam antistoffen en ontstekingsstoffen zoals histamine, wat leidt tot allergische symptomen. Deze reacties kunnen variëren van milde klachten zoals niezen en jeuk tot ernstige reacties zoals anafylaxie, die levensbedreigende kunnen zijn.

Het immuunsysteem van mensen met allergieën beschouwt bepaalde stoffen ten onrechte als gevaarlijk. Bij herhaald contact wordt de reactie vaak heftiger. Allergische reacties kunnen onmiddellijk optreden of enkele uren later verschijnen.

In Nederland komen de volgende allergenen het meest voor:

• Pollen van grassen, bomen en onkruiden
• Huisstofmijt en schimmels
• Voedingsmiddelen zoals noten, melk en eieren
• Huidcontact allergenen zoals nikkel
• Medicijnen en insectengif

Raadpleeg een arts bij ernstige symptomen, ademhalingsproblemen, aanhoudende klachten of bij vermoeden van een voedselallergie. Een allergietest kan helpen bij het identificeren van specifieke allergenen.

Hooikoorts en seizoensgebonden allergieën

Hooikoorts is een allergische reactie op pollen en treft ongeveer 20% van de Nederlandse bevolking. Typische symptomen zijn een loopneus, verstopte neus, niezen, tranende en jeukende ogen, en soms hoesten en vermoeidheid. Deze klachten kunnen de kwaliteit van leven aanzienlijk beïnvloeden tijdens het pollenseizoen.

Het pollenseizoen in Nederland kent drie hoofdperiodes: boompollen (februari-mei), graspollen (mei-augustus) en onkruidpollen (juli-oktober). De intensiteit varieert per jaar afhankelijk van weersomstandigheden. Warme, droge dagen met wind zorgen voor hogere pollenconcentraties.

Beschikbare medicijnen

Verschillende effectieve medicijnen zijn verkrijgbaar in de apotheek. Antihistaminica zoals Cetirizine, Loratadine en Desloratadine remmen de histaminewerking en verminderen jeuk, niezen en loopneus. Neusspray met Xylometazoline biedt snelle verlichting van neusverstopping, maar gebruik maximaal een week. Fluticason neusspray (corticosteroïd) werkt preventief tegen ontstekingen.

Preventietips

Start de behandeling bij voorkeur twee weken voor het pollenseizoen. Houd ramen gesloten tijdens piekuren (ochtend en avond), gebruik een pollenfilter in de auto en was haar voor het slapen gaan. Check dagelijks de pollenvoorspelling en vermijd buitenactiviteiten bij hoge pollenconcentraties.

Huidallergieën en eczeem

Huidallergieën en eczeem zijn veelvoorkomende aandoeningen die veel overlast kunnen veroorzaken. Er bestaan verschillende soorten huidreacties, variërend van lichte irritatie tot ernstige ontstekingen. De huid kan reageren op externe prikkels zoals cosmetica, metalen, of bepaalde stoffen in kleding.

Contactallergie en atopische dermatitis

Contactallergie ontstaat door direct contact met een allergeen, terwijl atopische dermatitis (constitutioneel eczeem) vaak erfelijk bepaald is en zich al op jonge leeftijd kan manifesteren. Beide aandoeningen veroorzaken jeuk, roodheid en schilfering van de huid.

Beschikbare behandelingen

• Antihistaminica tabletten voor verlichting van jeuk en ontstekingsreacties
• Hydrocortison crème om lokale ontstekingen te behandelen
• Verzorgende crèmes en lotions voor herstel van de huidbarrière

Het vermijden van bekende triggers is essentieel voor preventie. Een goede dagelijkse huidverzorging met milde, parfumvrije producten helpt de huid gezond te houden en uitbraken te voorkomen. Regelmatig hydrateren van de huid is vooral belangrijk bij eczeem.

Voedselallergieën en intoleranties

Het is belangrijk om het verschil te kennen tussen voedselallergieën en intoleranties. Een voedselallergie veroorzaakt een immuunreactie die binnen enkele minuten kan optreden, terwijl intoleranties meestal mildere, vertraagde symptomen geven door het ontbreken van bepaalde enzymen.

Meest voorkomende voedselallergenen

In Nederland zijn de meest voorkomende voedselallergenen noten, melk, eieren, soja, tarwe, vis, schaaldieren en sesam. Deze allergenen moeten verplicht vermeld worden op voedselverpakkingen.

Symptomen herkennen en eerste hulp

• Milde symptomen: huiduitslag, jeuk, maagklachten
• Ernstige symptomen: ademhalingsproblemen, zwelling van keel/tong, anafylaxie

Bij ernstige allergische reacties is snelle actie vereist. Houd altijd de juiste medicijnen bij de hand, zoals antihistaminica en indien voorgeschreven een EpiPen. Een EpiPen bevat adrenaline en kan levensreddend zijn bij anafylactische shock. In Nederlandse apotheken is dit verkrijgbaar op recept en er wordt uitleg gegeven over het juiste gebruik.

Huisstofmijt en dierallergieën

Huisstofmijt allergie symptomen

Huisstofmijtallergie is een van de meest voorkomende allergieën in Nederland. De symptomen omvatten een verstopte of lopende neus, niezen, jeukende ogen en een kriebelende keel. Bij astmatische klachten kunnen ademhalingsproblemen en hoesten optreden, vooral 's nachts en 's ochtends wanneer de blootstelling aan huisstofmijt het hoogst is.

Huisdierallergie (katten, honden)

Dierallergieën worden veroorzaakt door eiwitten in speeksel, urine en huidschilfers van huisdieren. Kattenallergie komt vaker voor dan hondenallergie. Symptomen variëren van milde huiduitslag tot ernstige ademhalingsproblemen. De allergenen kunnen maandenlang in huis blijven, zelfs na het weghalen van het huisdier.

Preventieve maatregelen en behandeling

Effectieve preventie omvat regelmatig stofzuigen met HEPA-filters, het gebruik van allergeenvrije matrassen en kussenslopen, en het wassen van beddengoed op minimaal 60°C. Luchtzuiveraars kunnen helpen bij het verminderen van allergenen in de lucht.

• Antihistaminica zoals cetirizine voor symptoomverlichting
• Nasale corticosteroïden voor langdurige neusklachten
• Immunotherapie voor langetermijn oplossingen
• Allergeenvermijding als eerste behandellijn

Medicijnen tegen allergie: overzicht en gebruik

Antihistaminica: werking en verschillende generaties

Antihistaminica blokkeren de werking van histamine, een stof die vrijkomt bij allergische reacties. Eerste generatie antihistaminica kunnen slaperigheid veroorzaken, terwijl tweede generatie middelen zoals cetirizine, loratadine en fexofenadine minder sedatie geven en langer werkzaam zijn.

Beschikbare merken in Nederlandse apotheken

In Nederlandse apotheken zijn verschillende antihistaminica verkrijgbaar:

• Cetirizine (Zyrtec) - werkzaam tegen hooikoorts en netelroos
• Loratadine (Claritine) - langwerkend, eenmaal daags innemen
• Fexofenadine (Telfast) - minimale bijwerkingen, geschikt overdag

Neusspray en oogdruppels

Voor lokale behandeling zijn corticosteroïd neusspray en antihistamine oogdruppels beschikbaar. Deze werken direct op de ontstoken slijmvliezen en hebben minder systemische bijwerkingen dan tabletten.

Bijwerkingen en voorzorgsmaatregelen

Bijwerkingen kunnen duizeligheid, droge mond en maagklachten omvatten. Bij zwangerschap, borstvoeding of andere medicijngebruik is overleg met de apotheker belangrijk. Receptmedicijnen zijn nodig bij ernstige symptomen die niet reageren op zelfzorgmedicatie. Combinatietherapieën met verschillende werkingsmechanismen kunnen bij complexe allergieën effectiever zijn.